Szczegółowy życiorys

CHARLES TAZE RUSSELL

(1852-1916)


Pastor Charles Russell ok. 1911 r.

Pastor Charles Russell ok. 1911 r.




 

 

1904 rok

W 1904 roku przy organizacji konwencji w Saint Louis (stan Missouri) wykorzystano organizowaną w tym mieście Wystawę Światową i fakt, że w związku z tym zgromadziło się tam wiele osób. Od tego momentu starano się dobierać miejsca i terminy konwencji tak, aby w miarę możliwości zbiegały się w czasie z dużymi wystawami itp. wydarzeniami.

Rozwijając pracę Żniwa, pastor Russell otworzył w 1904 roku zagraniczne biuro Watch Tower Bible and Tract Society w Melbourne w Australii.

 

NOWE STWORZENIE

W 1904 roku Russell wydał szósty tom Wykładów Pisma Świętego. Był on zatytułowany The New Creation (Nowe Stworzenie).

W prospekcie reklamowym książki znajdujemy takie informacje:

„Książka podaje reguły i prawa biblijne porządku Kościoła i domu chrześcijańskiego. Rozpoczyna dyskusję na mocy świadectwa biblijnego o stworzeniu, ze wstępem: Na początku. Przedstawia Nowe Stworzenie – spłodzone i zrodzone do nowej natury; Powołanie Nowego Stworzenia; Nowa Stworzenie z góry naznaczone. Przedstawia organizację Nowego Stworzenia, z wyszczególnieniem roli sług. Omawia przedmiot porządku i karności Nowego Stworzenia, w tym zakres niewiast w Kościele. Odpoczynek, czyli sabat Nowego Stworzenia. Odpowiada na pytanie: Czy chrzest powinien dotyczyć niemowląt, czy dorosłych? Przybliża temat Wielkanocy. Udziela licznych rad dla chrześcijańskich małżonków i rodziców. Dodatkowo obszernie ostrzega o niebezpieczeństwach czyhających na drodze chrześcijanina. Jakie jest obecne dziedzictwo i czym jest nadzieja zmartwychwstania Nowego Stworzenia?”.

W ten sposób w latach 1886-1904 powstała sześciotomowa seria książek pod tytułem Wykłady Pisma Świętego. Wiele osób uznało je za jedne z najbardziej przydatnych pomocy do studiowania Biblii, jakie powstały do czasów obecnych, ukazujących majestatyczny plan Boga w podnoszeniu ludzkości z upadku. Seria ta była kolejnym filarem ruchu, zwłaszcza pierwszy tom – Boski plan wieków – który stał się jednym z najpopularniejszych i powszechnie czytanych traktatów biblijnych ówczesnych czasów i osiągnął fenomenalny nakład około czterech i pół miliona egzemplarzy już za życia pastora.

Zarówno te tomy, jak i liczne broszury, traktaty i artykuły wydane przez pastora, charakteryzowały się potoczystym stylem, który stanowił głęboki kontrast wobec języka teologicznych traktatów tamtych czasów i był dobrze przyjmowany. Wśród entuzjastów pism pastora byli farmerzy i przedsiębiorcy, więźniowie ig pastorzy, ludzie uchylający się od służby wojskowej z powodów religijnych i wojskowi generałowie. Pomimo wielu obowiązków, takich jak nadzorowanie powiększającego się personelu w głównej siedzibie ruchu w Allegheny oraz prowadzenie korespondencji, która w niektórych latach składała się z 300 tysięcy odpowiedzi, wydawanie czasopisma Strażnica oraz częstych podróży w kraju i zagranicą, wciąż znajdował czas na wydawanie olbrzymiej liczby traktatów i innych materiałów.

 

Warto podkreślić, że to pastor Russell był autorem większości literatury ruchu, a następnie nadzorował jej wydawanie i opracował pomysłowe metody jej masowej dystrybucji. Tak powstały lawiny książek, ulotek i traktatów, które rozchodziły się w różne strony. Pastor wygłaszał też wykłady biblijne w ponad trzystu miastach w Stanach Zjednoczonych i w Kanadzie, w wielu miejscach po dziesięć lub piętnaście razy. Jednakże z charakterystyczną dla niego pokorą nie przypisywał sobie żadnych szczególnych zdolności i nie chwalił się swoimi osiągnięciami, ani się nie wywyższał.

 

WYKORZYSTANIE GAZET

Z początkiem XX wieku pastor Russell i jego współpracownicy coraz więcej zauważali, że codzienne gazety stały się znaczącym medium w codziennym życiu ludzi z tzw. cywilizowanego świata. Zdecydowano zatem wykorzystać ten środek przekazu w rozpowszechnianiu nowo odkrytych prawd biblijnych, zarówno w kraju, jak i zagranicą. Praca ta rozpoczęła się w 1904 roku od umieszczania cotygodniowych kazań pastora najpierw w zaledwie trzech gazetach miejskich i była systematycznie rozwijana.

W roku 1904 wydano także traktaty: Analiza zarzutów przeciwko nadziejom i widokom milenijnym, Cienie przybytku lepszych ofiar i Czy wierzysz?

 


1905 rok

W latach 1905-1907 pastor Russell wziął udział w całej serii wykładów publicznych, na których przedstawiał temat Do piekła i z powrotem! Kto w nim przebywa? Nadzieja, że wielu powróci. Tytuł był intrygujący i wzbudził bardzo duże zainteresowanie w wielu miastach Stanów Zjednoczonych i Kanady.

W 1905 roku zorganizowano liczne konwencje, które poza Stanami i Kanadą odbyły się także w Kingston na Jamajce (800 osób), w Kristianii (obecnie Oslo) w Norwegii i w Barmen-Elberfeld w Niemczech.

 

MANNA I ŚPIEWNIK

W 1905 roku ukazało się pierwsze wydanie Daily Heavenly Manna for the Household of Faith (Niebiańska Manna, czyli rozmyślania duchowe na każdy dzień w roku dla domowników wiary). Był to wybór tekstów biblijnych na każdy dzień roku, opatrzonych komentarzami w postaci stosownych fragmentów artykułów pastora Russella. Zwyczajem stało się codzienne odczytywanie Manny oraz wykorzystywanie jej na zebraniach świadectw i modlitw.

Bardzo szczególną i wyjątkową okazała się publikacja śpiewnika Hymns of the Millennial Dawn (Pieśni Brzasku Tysiąclecia) zawierającego teksty 333 pieśni wraz z nutami. Wydano także traktaty: Rosnący wpływ spirytyzmu, Studiuj, by zjednać sobie uznanie Boże. Chrześcijaństwo w poważnym niebezpieczeństwie. Powstrzymaj swój głos od płaczu. Nadzieja dla mnóstwa niewybranych, Rozradowani chrześcijanie. Boskie zamierzenie względem ludzkości i Słowo Twoje jest prawdą – odpowiedź na zarzuty Roberta Ingersolla przeciw chrystianizmowi.

 


1906 rok

PONOWNIE SPRAWA MAŁŻEŃSKA

W 1906 roku żona pastora Russella (byli w separacji od 1903 r.) złożyła do sądu wniosek o rozwód. Sąd udzielił im separacji, nie orzekł jednak całkowitego rozwodu. Pani Mariah Frances Russell otrzymała przyznane alimenty. Zmarła 12 marca 1938 roku na Florydzie, w wieku 88 lat.

Całe zdarzenie skrupulatnie wykorzystali przeciwnicy pastora Russella. Gazety The Washington Post i The Mission Friend of Chicago przedrukowały całą historię, oskarżając Russella o niemoralne postępowanie. Pastor pozwał gazety o zniesławienie i po rozprawie sąd oczyścił go, przyznając symboliczne odszkodowanie w wysokości 1 $. Pastor odwołał się od takiego werdyktu i w kolejnej rozprawie otrzymał odszkodowanie w wysokości 15 000 $ oraz zwrot kosztów sądowych i adwokackich. Dodatkowo obie gazety musiały opublikować artykuł oczyszczający dobre imię pastora Russella i każdego tygodnia publikować jego kazania.

 

Pomimo tych trudności praca Żniwa była kontynuowana. W 1906 roku jedna z największych konwencji była zorganizowana w mieście Asbury Park w stanie New Jersey. Przyjechało na nią 1000 uczestników.

Wydano także traktaty: Do piekła i z powrotem! Kto w nim przebywa. Wielkie więzienie czeka zagłada. Przymierze przypieczętowanie przysięgą. Sprzedanie pierworodztwa, Boski plan wieków dla zbawienia ludzi i Spirytyzm jest demonizmem!

 


1907 rok

Najlepszym dowodem potwierdzającym rozwijające się w 1907 roku dzieło Żniwa jest fakt, że na konwencji w mieście Niagara Falls było 2000 uczestników ze Stanów Zjednoczonych i Kanady. Natomiast w Wielkiej Brytanii na konwencji w Londynie zebrało się około 550 osób.

W 1907 roku Watch Tower Bible and Tract Society opublikowało Biblię bereańską, która była także nazywana Biblią Towarzystwa Strażnica lub Biblią Króla Jakuba z pomocami do badań bereańskich. Jak nazwa wskazuje, było to tłumaczenie Biblii Króla Jakuba z dodatkiem zawierającym objaśnienia i komentarze wersetów biblijnych oraz z odsyłaczami do publikacji Watch Tower.

Dodatkowo Russell opublikował Boski plan wieków z dodatkiem analizy zarzutów przeciwko nadziejom milenijnym oraz broszurę Instructor’s Guide and Berean Index (Poradnik wykładowcy i skorowidz bereański), który był przygotowany jako pomoc dla rozwijających się zborów.

Wydano także traktaty: Proroctwa o trzęsieniach ziemi. Języki ognia. W Dniu Sądu. Nieczystość ciała i ducha, Niesłychany dar Boży. Co zadośćuczyniłoby Jezusowi za mękę jego duszy na Kalwarii?, Prawość sprzyja zdrowiu cielesnemu i Zagubiony klucz do wiedzy.

 


1908 rok

Do głoszenia ewangelii użyto wielu innych broszurek oraz w coraz większym stopniu zaczęto korzystać z szerokiej pracy dziennikarskiej. W 1908 roku opublikowano Boski plan wieków z dodatkiem Cieni Przybytku, broszurę Cudowna opowieść o Bożej miłości oraz traktaty: List otwarty do Adwentystów Dnia Siódmego, Czym jest dusza?, Zgromadzenie klejnotów Pańskich. Nadzieja na nieśmiertelność i Czy jesteś pełen nadziei, czy ją postradałeś? Siedem kobiet pragnie jednego męża. Świta poranek Tysiąclecia! Ofiara okupu za grzeszników gwarancją tysiącletniego wieku restytucji. W tym okresie (lata 1908-1911) przystąpiła do prawdy największa liczba osób.

W 1908 roku pastor Russell odbył kolejną podróż do Europy. Poza konwencjami w Stanach Zjednoczonych zorganizowano generalną konwencję w Halifax w Kanadzie. Przybyło na nią 1200 osób. W Wielkiej Brytanii na konwencji w Truro było obecnych 700 osób, a w Bangor 800 osób. W Niemczech odbyły się konwencje w Barmen-Elberfeld (120 osób) i Dreźnie (70 osób).

 

PRZEPROWADZKA DO BROOKLYNU

W owym czasie dotychczasowy Dom Biblijny w Allegheny okazał się już za mały do prowadzenia tak rozległej pracy Żniwa. Watch Tower Bible and Tract Society potrzebowało nowej siedziby. Dlatego w 1908 roku zakupiono dwie nieruchomości położone w Brooklynie (od 1898 roku piąta dzielnica Nowego Jorku). Były to: stary dom nazywany „Plymouth Bethel” przy Hicks Street 13-17, służący przedtem jako dom misyjny kościoła kongregacjonalnego w Plymouth, oraz stara rezydencja pastora Henry’ego Warda Beechera przy Columbia Heights 124.

Duży budynek „Plymouth Bethel” postanowiono przeznaczyć pod nową siedzibę Watch Tower Bible and Tract Society. Po przebudowie wnętrza jego parter i piwnice przeznaczono pod drukarnię, magazyn oraz dział wysyłki, natomiast na pierwszym piętrze urządzono biura. Pracowało tutaj 350 osób. Na drugim piętrze urządzono dużą aulę z miejscami siedzącymi dla 800 osób – pierwsze nabożeństwo odbyło się tam 31 stycznia 1909 roku. Budynek stał się w ten sposób nowym Domem Biblijnym, nazywanym Przybytkiem Brooklyńskim (The Brooklyn Tabernacle). Działała w nim szkoła dla kolporterów i kaznodziejów.

Rezydencja pastora Beechera była trzypiętrowym budynkiem obłożonym brązowym piaskowcem. Przeznaczono go na miejsce zamieszkiwania pracowników Domu Biblijnego. Były tu także biura pastora Russella. Dla odróżnienia od Domu Biblijnego, nadano mu nazwę „Bethel”, co oznacza „Dom Boży”. Czas posiłków dla personelu zawsze przekształcał się w nabożeństwa. Śniadanie poprzedzał śpiew i modlitwa łącznie z modlitwą Pańską, do której przyłączała się cała „rodzina” Domu Bożego. Odczytywano tekst do rozważań oraz komentarz pastora Russella, co otwierało drogę do religijnych dyskusji. Podczas wszystkich posiłków rozważano wersety Pisma Świętego, a pastor podawał swoje myśli na zakończenie. Każdy z obecnych czuł się wielce błogosławiony tymi spotkaniami, które dla członków „rodziny” nabierały szczególnej atmosfery świętości.

 


1909 rok

PEOPLE’S PULPIT ASSOCIATION

Wraz z przeprowadzką do Nowego Jorku pojawiły się pewne komplikacje prawne. stowarzyszenie Watch Tower Bible and Tract Society było zarejestrowane w stanie Pensylwania, nie mogło więc posiadać nieruchomości, majątku trwałego, ani prowadzić działalności w stanie Nowy Jork.

Wymogi prawne zmusiły pastora Russella do założenia nowego stowarzyszenia pod nazwą People’s Pulpit Association (Stowarzyszenie Kazalnicy Ludowej). Powiedziano nam:

„Możecie prowadzić pracę w osobisty sposób, lecz nie jako towarzystwo. Jeżeli chcecie prowadzić pracę tutaj, musicie być zarejestrowani jako stowarzyszenie. Odpowiedzieliśmy: ‹‹Bardzo dobrze, zorganizujemy się jako People’s Pulpit Association››”.

W ten sposób People’s Pulpit Association (Stowarzyszenie Kazalnicy Ludowej) zostało inną nazwą Watch Tower Bible and Tract Society do prowadzenia pracy w stanie Nowy Jork. Pastor Russell tak to wyjaśniał:

„Innymi słowy, People’s Pulpit Association nie może prowadzić pracy inaczej, jak tylko przez Watch Tower Bible and Tract Society. Watch Tower Bible and Tract Society stanowi zarząd, a People’s Pulpit Association prowadzi pewną pracę”.

Aby wszystkim dobrze wyjaśnić zasady funkcjonowania nowego stowarzyszenia, wydano traktat Kazalnica Ludowa, a w latach 1909-1911 wydawano bezpłatny miesięcznik People’s Pulpit (Kazalnica Ludowa), który miał objętość 4 stron.

 

WATCH TOWER

1 stycznia 1909 roku z nazwy głównego czasopisma zostało usunięte słowo „Zion’s” – od tego momentu nosiło ono tytuł: The Watch Tower and Herald of Christ’s Presence (Strażnica i Zwiastun Obecności Chrystusa).

W tym samym roku wydano książkę Bible Student’s Manual (Podręcznik badacza Biblii). Na 800 stronach umieszczono komentarze biblijne, pomoce naukowe, szkice, objaśnienia najtrudniejszych wersetów, wykaz wersetów dodanych do Nowego Testamentu, 104 ilustracje i wiele innych materiałów. Całość okazała się niezwykle przydatna studentom biblijnym. Wydano wówczas także broszurę Słodka róża.

Począwszy od 1909 roku pastor Russell położył szczególnie duży nacisk na wskazywanie w proroczym planie na datę 1914 roku. Spodziewano się w tym roku dwóch szczególnych wydarzeń: po pierwsze, końca „czasów pogan” (Bóg tymczasowo przekazał władzę pogańskim narodom ziemi, począwszy od obalenia przez Nabuchodonozora Królestwa Żydowskiego w 607 r. p.n.e.); a po drugie, skompletowania Kościoła i inauguracji dawno obiecanego Tysiącletniego Królestwa Bożego. Jeśli te obliczenia miały być prawidłowe, to pastor zdawał sobie sprawę, iż nie zostało dużo czasu na głoszenie Ewangelii. A pozostało bardzo dużo pracy do zrobienia, by przyciągnąć tych, którzy chcieliby kroczyć śladami Jezusa i ogłosić wesołą nowinę Królestwa Chrystusa, jaka wkrótce miała przynieść tysiącletnie błogosławieństwa niezliczonym milionom na Ziemi. Z tego powodu od 1909 roku liczni kolporterzy, ochotnicy i pielgrzymi przez pięć kolejnych lat kładli nacisk na głoszenie właśnie tej wiadomości.

Równocześnie pastor Russell rozwijał pracę pielgrzymską. W samym tylko 1909 roku urządzono w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie co najmniej 45 konwencji lokalnych, nie licząc tych, na których przemawiał pastor Russell podczas swoich podróży. Wtedy to pewien brat z Chicago wynajął kilka wagonów kolejowych, którymi grupa współpracowników jeździła z Russellem z konwencji na konwencję. W tym samym roku Russell odbył kolejną podróż do Europy. W trakcie podróży odwiedził Palestynę, gdzie zaprzyjaźnił się z żydowskimi liderami i dał wykład w Jerozolimie.

Najbardziej szczególnym wydarzeniem tego roku było podjęcie pierwszych kroków zmierzających do nawiązania przez Russella kontaktu z Żydami w kierunku pobudzenia ich nadziei syjonistycznych. W tym celu wydano broszurę Jewish Hopes (Żydowskie nadzieje), w której na 80 stronach rozpoczęto przedstawiać nadzieje narodu żydowskiego wypływające z Pisma Świętego.

 


1910 rok

MIĘDZYNARODOWE STOWARZYSZENIE BADACZY PISMA ŚWIĘTEGO

W 1910 roku pastor Russell przyjął jako nazwę identyfikującą jego ruch określenie International Bible Students Association (Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego). Można zauważyć, że nazwa ta była odpowiedzią na międzynarodowe zainteresowaniem prawdą Żniwa.

 

PRACA SKIEROWANA DO ŻYDÓW

W lutym 1910 roku pastor Russell rozpoczął publikację serii dwunastu specjalnie przygotowanych artykułów, które ukazały się w miesięczniku Overland Monthly. Nosiły one wspólny tytuł Wybrany lud Boży i były skierowane do narodu żydowskiego. Pastor poruszał w nich różne biblijne tematy, starając się zachęcić Żydów do bardzo poważnego traktowania obietnic Słowa Bożego, z których wiele odnosiło się właśnie do żydowskiego „narodu wybranego”.

Pastor Russell dostrzegł właśnie, że wśród różnych proroczych wypełnień, jakich się spodziewał w „czasach końca”, były także obietnice przywrócenia łaski Bożej dla Żydów. Opierając to przekonanie na licznych proroctwach Starego Testamentu, zwłaszcza na księgach Izajasza, Jeremiasza, Ezechiela i mniejszych proroków, przewidział powrót narodu żydowskiego do ziemi Izraela ze wszystkich krajów, w których byli rozproszeni. Zaczął więc nakłaniać Żydów, by rozważyli pisma swoich własnych proroków i skupili nadzieje na powrocie do ziemi Izraela.

Ten pogląd po raz kolejny wyróżnił go spośród ogółu chrześcijaństwa, które w przypadku większości kościołów siebie uznawało za spadkobiercę wszystkich obietnic złożonych cielesnemu Izraelowi. Pastor żywiołowo sprzeciwiał się ich poglądom na temat Izraela, później znanym jako „teologia zastępcza”. Jego postawa wobec Żydów była naprawdę wyjątkowa: całkowicie doceniając naukę, że ostateczne zbawienie zarówno Żydów, jak i pogan zależy od ich akceptacji Mesjasza i Jego dzieła odkupienia, pastor nie próbował nawracać żydowskiej społeczności. Zamiast tego doradzał im, by wierzyli w Boskie obietnice odnośnie do ponownego zebrania ich w naród, a ostatecznie w to, że wierni Bogu spośród nich zdobędą przywilej odegrania ważnej roli podczas Tysiącletniego Królestwa Bożego, będąc jako światło i przewodnicy dla pogan.

Pastor często przyznawał, że wiele z prześladowań, jakie spotykały Żydów przez wieki, było zgotowanych przez zwiedzionych chrześcijan, i z tego powodu był zmartwiony. Mimo to czuł, że Bóg obróci te wszystkie trudne doświadczenia na dobro, by przyniosły błogosławieństwa ich narodowi. Nie dając im obecnie zadowolenia, próby te rozwijały w Żydach głębokie pragnienie powrotu do ich ojczyzny – do Izraela, do ziemi obiecanej – gdzie Bóg będzie mógł ich użyć w wyjątkowy sposób, w celu niesienia pomocy innym. Pastor nakłaniał ich, by przygotowując się do tej chwalebnej roli, rozwijali miłość do sprawiedliwości i szlachetność serca, tak jak jest to wyrażone w starych proroctwach.

Artykuły opublikowane w Overland Monthly spotkały się z zaciekawieniem ze strony Żydów, którzy zainteresowali się kim jest ten chrześcijański pastor Russell, mający taki nietypowy pogląd. Kontynuując tę pracę, Russell rozpoczął serię wykładów skierowanych do narodu żydowskiego. W czerwcu 1910 roku w Brooklynie przemówił do 2800 osób, opowiadając im głównie o Jerozolimie. W wyniku tej pracy zwrócili się do niego przedstawiciele społeczności żydowskich i w październiku 1910 roku pastor Russell przemówił do 4000 Żydów w Hipodromie w Nowym Jorku. Przedstawił on temat zatytułowany Syjonizm w proroctwie.

W żydowskiej gazecie wydawanej w Nowym Jorku opublikowano jeszcze przed tym spotkaniem fragmenty życzliwych dla Żydów wypowiedzi Russella oraz dwa wzruszające portrety. Pierwszy pokazywał wiekowego Żyda kucającego na cmentarzu, przedstawiającego Izrael w jego smutnym i zdemoralizowanym stanie, praktycznie bez żadnych nadziei. Drugi rysunek ukazywał tego samego Żyda podnoszącego w zaskoczeniu wzrok na pastora Russella pojawiającego się ze zwojem Starego Testamentu w ręku, wskazującego na proroctwa mówiące o powrocie łaski do Izraela w „czasach końca”. Na odwrocie można było zobaczyć Nowe Jeruzalem powstające z popiołów, oświetlone ciepłymi promieniami słońca. To wyraźnie potwierdza, że posłanie pastora dotarło do Żydów i było powszechnie przez nich uznawane i doceniane. Zyskał on miano „chrześcijańskiego syjonisty” i był przez pewien czas zapraszany na spotkania z żydowską publicznością. W ten sposób przemawiał w Chicago, Filadelfii, St. Louis, Kansas City i Cincinnati. Jego kazania na temat syjonizmu ukazały się w 107 000 kopii w anglo-żydowskich gazetach i w 650 000 kopii w gazetach w języku jidysz, docierając do 15 milionów czytelników.

W 1910 roku pastor Russell dwukrotnie pojechał do Europy, gdzie również wykorzystał czas na spotkania z Żydami. W Londynie w Royal Albert Hall przemówił do ponad 4600 Żydów, w Manchesterze do 1200, a w Glasgow do 1400.

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych kontynuował dzieło Żniwa. W tym roku na konwencji generalnej nad jeziorem Chautauqua w stanie Nowy Jork zgromadziło się 4500 osób. Wydano broszurę Gdzie są umarli? Co Pismo Święte mówi o piekle?

 

INDIE

W 1910 roku rozpoczęto głoszenie prawdy w kierunku Indii i Azji. Było to niezwykle zaskakujące, jednak pierwsze pojawienie się prawdy biblijnej na obszarze Dalekiego Wschodu nastąpiło już w 1897 roku, kiedy misjonarz kościoła baptystów napotkał literaturę badaczy Pisma Świętego w Chinach. Pisząc o tym odkryciu w liście do Pastora Russella stwierdził, że najpierw przeczytał Boski plan wieków i był coraz bardziej zdziwiony pełną interpretacją Biblii, jaką on ujawniał. Był również mocno podekscytowany, gdy dowiedział się o Boskim zamierzeniu dotyczącym pogan – daniu im wspaniałych i pełnych obietnic prowadzących do możliwości do odziedziczenia życia wiecznego. Było to nieskończenie wspanialsze i korzystniejsze, niż był w stanie sobie wyobrazić. Na skutek tego odkrycia poczuł się zobowiązany do opowiedzenia się po stronie prawdy i w 1898 roku zrezygnował zarówno z kościoła baptystycznego, jak i ze swojej misji.

Ponieważ był daleki od ukończenia pracy, rozpoczął głoszenie posłannictwa swoim kolegom z misji. Odbył około 12 spotkań z misjonarzami w różnych miejscach na Dalekim Wschodzie: głosił 1847 misjonarzom w Chinach, 385 w Japonii, 72 w Korei oraz 20 w Syjamie (obecnie Tajlandia). Ulotki pastora Russella kontrastowały z poglądami ortodoksyjnego chrześcijaństwa, a ich celem było dzielenie się błogosławieństwami prawdy i wiedzy o Królestwie Bożym. Jak się spodziewano, ogromna większość tych, którzy otrzymali ulotki, odrzuciła zawarte w nich wezwanie, ale kilku je doceniło. Jedna osoba porzuciła swój ortodoksyjny urząd i rozpoczęła nową służbę w Północnych Chinach. Ostatecznie piszący stwierdził, że rozdano 90 tomów Wykładów Pisma Świętego i 38 broszurek na temat Piekła, Cieni Przybytku itd.

W 1910 roku pastor Russell wysłał do Indii wykształconego w Ameryce Hindusa, którego zadaniem było dawanie świadectwa Ewangelii. Ten młody człowiek był synem misjonarza pracującego w Indiach i został wysłany do Stanów na szkolenie podobne temu, jakie odbył ojciec. Jednakże w kolegium znalazł się pod wpływem rozwijającej się szkoły „wyższego krytycyzmu”, która podkopała jego wiarę i spowodowała, że porzucił misyjne aspiracje. Pomimo to Bóg łaskawie umożliwił mu usłyszenie posłannictwa prawdy Żniwa, którą radośnie przyjął i okazywał jej wiele gorliwości i entuzjazmu. Pastor dostrzegł w nim właśnie te cechy, które były potrzebne do rozpoczęcia dzieła w Indiach i dlatego przeznaczył go do tej służby. Wiązała się ona z ograniczoną pomocą finansową. Po jakimś czasie pastor otrzymywał regularne sprawozdania z jego dokonań i wszyscy radowali się słysząc, że dobra nowina o Królestwie jest przyjmowana. Zdawało się to bardzo znaczące w świetle przytłaczających przeszkód napotkanych w tym kraju, jakimi były bieda, prymitywne warunki, pogańskie wielbienie bóstw i brak edukacji.

 


1911 rok

KOLEJNE OSZCZERSTWA

W dniu 22 marca 1911 roku gazeta Brooklyn Eagle opublikowała artykuł, w którym oskarżyła Russella, że z wielkim zyskiem sprzedawał pszenicę o nazwie „Cudowna Pszenica”, o której mówił, że ma cudowne właściwości. W owym czasie Russell miał sprzedawać tę odmianę pszenicy w cenie 60 $ za buszel, co było znacznie powyżej średniej ceny pszenicy w owym czasie. Oskarżenia te gazeta powtarzała przez cały 1912 i 1913 rok. Charles Russell pozwał gazetę do sądu, jednak przegrał sprawę. W rzeczywistości jednak pastor Russell nie ustalał ceny, ani nie angażował się w sprzedaż ziarna pszenicy. Ogłosił jedynie ofertę handlową pana J.A. Bohneta na łamach Strażnicy (więcej na ten temat w dziale „Apologia”).

Te wszystkie ataki jednak mu nie szkodziły. Rozwinął zamiast goryczy cichość, zamiast złości cierpliwość, zamiast nienawiści znoszenie, zamiast przebłagalności przebaczenie, zamiast gniewu uprzejmość, zamiast mściwości dobre czynienie, zamiast obmowy błogosławieństwo. Stawiał Boga na pierwszym miejscu i służył Jemu samemu, będąc wiernym Jezusowi.

 

ROZSZERZENIE PRACY

W 1911 roku rozszerzono kampanię drukowania wykładów pastora Russella w prasie w całych Stanach Zjednoczonych. Jego kazania ukazywały się w 1300 gazetach, docierając do ponad 10 milionów czytelników. Był to niewątpliwie cud. Pastor skomentował „gazetowe głoszenie Ewangelii”, jak to później przekazywano, w następujący sposób:

„Pod Boską opatrznością wielkie dzieło jest prowadzone poprzez gazety i ewangelia jest przedstawiana milionom ludzi. Niektórzy nigdy nie brali udziału w spotkaniach w celu wielbienia Boga. Niektórzy z nich to zniechęceni chrześcijanie, którzy stracili wiarę w ludzkie wyznania i systemy i nie znaleźli podstawy dla swojej wiary w Biblii, ponieważ jej nie rozumieli. Jest to wielkie błogosławieństwo, że Bóg tak ułożył sprawy, iż dobra nowina może dotrzeć do tych, którzy nie mieli możliwości usłyszenia jej!”.

I tak gazety, lepiej niż jakikolwiek inny środek przekazu, niosły posłannictwo pastora społeczeństwu i dzięki nim pojawiła się świadomość rozwoju ruchu badaczy Pisma Świętego. Zdumiewającym był fakt, że gazety publikowały kazania bez jakiejkolwiek opłaty. Jedynym kosztem dla Watch Tower Bible and Tract Society był koszt telegrafowania ostatnich kazań z miejsc podróży pastora do jego własnej agencji, a następnie – do różnych gazet w miastach w całym kraju. Publikacja pod tytułem The Continent, często sprzeciwiająca się Pastorowi, następująco komentowała rozpowszechnianie się tego dzieła:

„Mówi się, że pisma pastora Russella każdego tygodnia mają większy nakład niż pisma jakiegokolwiek innego żyjącego człowieka; większy niż wspólny nakład pism wszystkich księży i pastorów w Północnej Ameryce, a nawet większy niż dzieła Arthura Brisbane’a, Normana Hapgooda, George’a Horace’a Lorimera, Dra Franka Crane’a, Fredericka Haskinsa i tuzina innych najbardziej znanych redaktorów i autorów agencji prasowej razem wziętych”.

Jednakże cały ten sukces wzbudzał niegasnący gniew duchowieństwa. Komentując przekorność faktu, że jego przesłanie jest bardziej popierane niż przesłanie ortodoksyjnego chrześcijaństwa, pastor Russell zwierzył się czytelnikom we własnym dzienniku:

„Boska opatrzność jest wciąż przychylna przedstawianiu ewangelii w publicznych gazetach. Wysiłki przeciwników ewangelii Królestwa zmierzające do przekręcania naszych nauk i uprzedzenia redaktorów i wydawców do naszych nauk spełzły na niczym. W tym przypadku również odbieramy to tak, że Ten, który jest z nami, jest mocniejszy niż ten, który jest przeciwko nam. Może nadejdzie kiedyś dzień, gdy prawda zostanie oczerniona i przekręcona, ale ten dzień jeszcze nie nadszedł. W rzeczywistości – w wielu przypadkach – wydawcy, chociaż świeccy ludzie, doceniali sprawę, pogardzając niesprawiedliwymi zasadami przejawianymi przez niektórych pastorów z opozycji i stworzyli miejsce oraz dali pierwszeństwo naszemu posłannictwu”.

W roku tym wydano traktat Pismo dla każdego. Rozpoczęto wówczas działalność „poszerzania zborów”, która była skierowana głównie do publiczności. W ciągu 1911 roku wygłoszono ponad 12 tysięcy publicznych i półpublicznych wykładów, głównie przez specjalną grupę 58 wykwalifikowanych mówców. Praca ta przynosiła zaskakująco dobre wyniki, pozyskując wielu nowych członków zborów.

 

KONWENCJE I PODRÓŻE

Przez cały 1911 rok kontynuowano organizowanie licznych konwencji. Z ich okazji wynajęto całe pociągi, a setki delegatów podróżowało nimi miesiąc lub dłużej przez zachodnią część Stanów Zjednoczonych i Kanady, uczestnicząc po drodze w zgromadzeniach. Również w tym roku Russell dwukrotnie odwiedził Europę. Podczas wizyty w Austrii, podczas przemówienia w Wiedniu w 1911 roku, tłum ludzi przerwał zebranie, na którym miał przemawiać. Również w Niemczech wówczas nie doceniano prawdy.

Działalność Russella jako wykładowcy była zupełnie odmienna od prowadzonych wówczas działań różnorodnych kaznodziejów. Większość z nich miało tylko kilka wykładów, które wykorzystywali przez cały rok. Ale nie tak było z nim. On mówił wykłady na setki różnych tematów, które cieszyły się nieodpartym zainteresowaniem – również te, które uznawano za trudne. Jego wykłady były bezpośrednie, jasne, proste, logiczne i przekonujące. Miał tak niezwykłe zdolności do przedstawiania i udowadniania tego, co mówił, że dla uczonych i nieuczonych był jednakowo zrozumiały. Kiedykolwiek ogłaszano, że będzie przemawiał, największe i najlepsze sale były przepełnione i często tysiące, a zazwyczaj setki osób odprawiano ze względu na brak miejsc. Nie posługiwał się umiejętnością oratorską, aby pozyskać słuchaczy. Odwoływał się do umysłów i serc i w ten prosty i bezpośredni sposób pozyskiwał słuchaczy bez oratorskich fajerwerków. Był najbardziej kosmopolitycznym mówcą, jaki kiedykolwiek żył, mając słuchaczy w prawie każdym kraju na ziemi. Podróżując, przebył od jednego do dwóch milionów mil, aby odbyć umówione spotkania.

Na przełomie 1911 i 1912 roku pastor Russell wraz z siedmioma osobami towarzyszącymi ruszył w podróż pielgrzymską dookoła śwata. Było wiele powodów do odbycia tej niezwykle długiej i kosztownej podróży. Była to niepowtarzalna okazja poznania dominujących wpływów społeczno-kulturowych i religijnych w innych rejonach świata. Bezpośredni kontakt umożliwiał poznanie metod i ocenę wyników prowadzonych przez ortodoksyjne kościoły chrześcijańskie misji zagranicznych. Była to także okazja zwrócenia międzynarodowej uwagi na „ruch prawdy” i jego wyjątkowe posłanie czasu Żniwa.

Trasa podróży wiodła przez Honolulu (Hawaje), Tokio (Japonię), Phenian (Koreę), Hong Kong (Chiny), Manilę (Filipiny), Singapur (Malaje), Bengal, Cejlon, Kalkutę, Madras, Bombaj (Indie), Memfis, Aleksandrię (Egipt), Ateny, Korynt (Grecję), Pompeje i Rzym (Włochy), nie licząc innych miast europejskich. W trakcie całej podróży przy każdej okazji opowiadał o zamierzeniu Bożym, polegającym na obdarzeniu rodziny ludzkiej błogosławieństwami za pośrednictwem Królestwa Bożego.

Pastor Russell zwrócił szczególną uwagę na Indie, gdzie w maju 1911 roku było już 16 zborów przeprowadzających regularne zebrania w 50 miejscach w okręgu Travancore w południowych Indiach. W niedziele w największych zebraniach uczestniczyło ponad 800 braci. Do października 1911 roku 24 miejscowych nauczycieli usługiwało 32 zborom. Cała podróż dookoła świata zajęła cztery miesiące i pozostawiła za sobą około 40 nowych zborów.

Podróż nadała rozmachu nowemu działowi pracy, który właśnie się szeroko otworzył – zaczęto publikować cotygodniowe kazania pastora Russella w zagranicznej prasie. Rozpoczęto również tłumaczenie nowych wydań literatury na cztery języki spośród używanych w Azji.

Musimy tu wspomnieć, że pastor Russell bardziej znany był jako kaznodzieja niż jako wykładowca. Gdziekolwiek działał jako wykładowca, pozyskiwał więcej prywatnych słuchaczy jako kaznodzieja. Zdobył on tytuł „wszechobecnego kaznodziei”. Wygłaszane przez niego kazania były publikowane w gazetach, docierając każdego tygodnia do milionów czytelników. Pojawiały się one w wielu językach. Zanim umarł, jego pisma były publikowane w około czterdziestu językach. Jako kaznodzieja odwoływał się do serc swoich słuchaczy przez ich umysły. Miał zdolność przenikania w sferę serc i umysłu słuchaczy przy pomocy odpowiednich wersetów biblijnych, czy ilustracji, aby oddać tę myśl, jakiej poszukiwał w celu wywarcia wrażenia. Jego szczera miłość do Boga i człowieka dodawała mocy jego wypowiedziom, które kierowały słuchaczy w sferę bliską sercu, gdzie elokwencja i krasomówstwo byłyby bezskuteczne. Dlatego jego kazania zawsze ożywiały umysły i serca.

 


1912 rok

W 1912 roku zorganizowano pięciodniowe konwencje w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych, Niemczech, Wielkiej Brytanii i Szwajcarii. W Waszyngtonie zebrało się ponad 3000 osób, a w Glasgow w Szkocji było około 1200 osób. Pastor Russell dwukrotnie odwiedził Europę. W roku tym wydano także dwie broszury: Podróż C.T. Russella dookoła świata i Sprawozdanie z zagranicznej działalności misjonarskiej.

 

KOLEJNE OSZCZERSTWA

W czerwcu 1912 roku pastor kościoła baptystów w mieście Hamilton w Kanadzie, pastor J.J. Ross, opublikował czterostronicową ulotkę zatytułowaną: Some Facts about the Self-Styled „Pastor” Charles T. Russell (of Millennial Dawn Fame) (Kilka faktów na temat samozwańczego „Pastora” Charlesa T. Russella (znanego z Świtu Tysiąclecia)). Oskarżył on Russella o nieuczciwe praktyki biznesowe oraz oszukańcze i podstępne działania obliczone na wzbogacenie się, a nie dobro ludu Bożego. Wskazał przy tym na zupełny brak kwalifikacji i zły przykład moralny, jaki Russell daje innym (separacja i domniemane oszustwo względem żony). Oskarżył go także, jakoby twierdził, że gruntownie znał język hebrajski i grecki, czego on nigdy nie twierdził. W grudniu 1912 roku Russell pozwał pastora J.J. Rossa do sądu.

 


1913 rok

17 marca 1913 roku doszło do przesłuchania w sprawie o zniesławienie przeciwko pastorowi J.J. Rossowi, który był reprezentowany przez prawników i wspierany sędziami oraz przysięgłymi ławnikami. Podczas przesłuchania Charles Russell przyznał, że uczęszczał do szkoły podstawowej zaledwie przez siedem lat, a następnie od 14 roku życia naukę kontynuował u prywatnych nauczycieli. Przyznał także, że język łaciński zna „do pewnego stopnia”, ale w ogóle nie zna języka greckiego i hebrajskiego. Przyznał także, że nigdy nie został wyświęcony przez biskupa i nigdy nie uczęszczał do seminarium duchownego ani jakiejkolwiek innej szkoły wyższej. Po rozpatrzeniu sprawy, w dniu 1 kwietnia 1913 roku sąd przyznał rację pastorowi Russellowi (prawo Kanady nie uwzględniało zadośćuczynienia finansowego jako rekompensaty za zniesławienie).

Pomimo to jego przeciwnicy roznieśli wszystkie fakty z przebiegu rozprawy szeroko po świecie. Pastor J.J. Ross wydał natomiast rozszerzoną 48-stronicową publikację Some Facts and More Facts about the Self-Styled „Pastor” Charles T. Russell (of Millennial Dawn Fame)” (Trochę więcej faktów na temat samozwańczego „Pastora” Charlesa T. Russella (znanego z Świtu Tysiąclecia)). Oskarżył on Russella, że podczas rozprawy sądowej kłamał pod przysięgą. Powtórzył także większość z wcześniejszych oskarżeń, podając różne argumenty na ich poparcie. W odpowiedzi Russell powtórzył, że nigdy nie twierdził, że zna język grecki – dodał, że zna jedynie alfabet grecki. Dodał, że pierwsi chrześcijanie również byli krytykowani za brak wykształcenia i oskarżani o ignorancję. Był przekonany, że postępuje zgodnie z biblijnymi wskazówkami, które nic nie mówią o żadnych wyznaniowych wyświęceniach i nie wymagają teologicznego przygotowania od osób głoszących ewangelię. Wskazał przy tym, że jego wybranie na „pastora” przez ponad 500 zborów na całym świecie stanowi dla niego najważniejszy wykładnik prawdy. Russell podkreślił także, że atakujący go unikali dyskusji teologicznej i woleli uciec do oszczerstw i oczerniania go w oczach innych.

Oszczercy jednak nadal powtarzali swoje kłamstwa, a wiele osób automatycznie wierzyło we wszystko, co tylko przeczytali w gazetach. W ten sposób duchowni ortodoksyjnych kościołów rozszerzali te informacje, osłabiając wpływy pastora Russella. Tylko ci, którzy poznali Russella, dobrze wiedzieli o jego biznesowej przeszłości i decyzji o sprzedaży rodzinnej firmy, by w ten sposób pozyskane pieniądze przeznaczyć na rozwijanie pracy Żniwa. Takie osoby pozostawały obojętne na głos krytyki duchowieństwa i nadal wiernie stały przy poznanych prawdach Słowa Bożego. Jednak przez duchowieństwo Russell był coraz bardziej znienawidzony.

 

DALSZE ROZSZERZANIE PRACY

W 1913 roku w dalszym ciągu rozszerzano kampanię drukowania kazań Russella w gazetach, osiągając wynik ponad 2000 gazet i 15 milionów czytelników w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Wielkiej Brytanii, Południowej Afryce i Australii. Liczby te były zdumiewające.

Zorganizowana w czerwcu konwencja w Kansas City rozpoczęła całą ich serię w północnej części Stanów Zjednoczonych. Grupa 240 badaczy Pisma Świętego przez miesiąc czasu podróżowała po Stanach i Kanadzie, uczestnicząc w konwencjach w Perle Springs (stan Missouri), Hot Springs (stan Arkansas), Los Angeles, San Francisco, Kalifornia, Madison (stan Wisconsin), Springfield (stan Massachusetts), Asheville (stan Karolina Północna) i Toronto (Kanada).

Mniej więcej w tym samym czasie nastąpiło wydanie wyroku sądu Dystryktu Kolumbii, w którym jest położona stolica Stanów Zjednoczonych – miasto Waszyngton. Sąd uwolnił pastora Russella z oskarżeń i pomówień ogłaszanych przez wydawcę około 30 gazet publikowanych w całym tym dystrykcie. Jako zadośćuczynienie gazety musiały opublikować przeprosiny, a następnie zgodzić się na drukowanie kazań pastora. Nastąpiła wtedy wielka zmiana w myśleniu i mowie publiczności o pastorze Russellu. Wszędzie był on uważany za największego nauczyciela religijnego owych czasów. Gdziekolwiek jechał, był przyjmowany publiczną manifestacją i oklaskami. Dlatego w 1913 roku zwiększono liczbę zebrań publicznych i powiększono inne formy pracy publicznej. W tym to czasie Russell i jego współpracownicy zdobyli się na realizację śmiałego przedsięwzięcia o charakterze oświatowym, które wyraźnie wyprzedziło swoją epokę. W lipcu odbyła się konwencja w Springfield, na której przyjęto uchwałę dotyczącą korzystania z filmów i stereoskopowych przezroczy w ewangelizacji. Otworzyło to drzwi do zupełnie nowej formy działalności na polu pracy Żniwa. W roku tym pastor Russell odwiedził także Europę.

W tym samym roku wydano broszurę W ogrodzie Pana.

7 grudnia 1913 roku otworzono w Nowym Jorku dodatkowe miejsce spotkań, nazywane „Temple” („Świątynia”). Pastor Russell regularnie nauczał tam pierwszej niedzieli każdego miesiąca.

 


1914 rok

FOTODRAMA STWORZENIA

11 stycznia 1914 roku w sali  Temple w Nowym Jorku odbył się premierowy pokaz zestawu filmów i kolorowych przezroczy zatytułowanych Photo-Drama of Creation (Fotodrama stworzenia). Składał się on z czterech części, które były w całości zsynchronizowane z płytowymi nagraniami muzyki i tekstami komentarzy. Było to pionierskie osiągnięcie w dziedzinie filmu dźwiękowego i kolorowego. Premierowy pokaz trwał 8 godzin, a pomimo to obejrzało go 5000 widzów. Dla wielu chętnych zabrakło wolnych miejsc. Ta wyjątkowa prezentacja przedstawiała obraz dziejów od stworzenia świata do zakończenia tysiącletniego panowania Chrystusa. Była to pierwsza ekranizacja zawierająca ruchomy film oraz kolorowe przezrocza zsynchronizowane z muzyką i narracją. Stworzenie tego wielkiego dzieła zajęło dwa lata i wymagało wydania 300 000 $ – niemałej fortuny jak na owe czasy.

Większość filmów zostało zakupionych w komercyjnych wytwórniach. Były one następnie ręcznie kolorowane, klatka po klatce, przez profesjonalnych artystów z Filadelfii, Nowego Jorku, Paryża i Londynu. Pracę tę wykonywały również zespoły ochotników, pracujące w pracowni artystycznej w Domu Betel w Brooklynie. Na potrzeby filmu nagrano też własny materiał filmowy w pobliskim mieście Yonkers. W roli patriarchów biblijnych, Abrahama i Izaaka oraz anioła wystąpili badacze Pisma Świętego należący do rodziny Betel. Do nagrania scen z Noem użyto większości zwierząt z ogrodu zoologicznego. Oprócz scen biblijnych ukazywała też ciekawe zjawiska, takie jak np. rozwijanie się kwiatu lub wykluwanie pisklęcia, utrwalone metodą zdjęć poklatkowych. Celem było jak najszersze przedstawienie Planu Bożego.

Bezpłatne prezentacje organizowano w taki sposób, aby codziennie można je było obejrzeć w 80 miastach (w szczytowym momencie posiadano dwadzieścia czteroczęściowych zestawów), dzięki czemu codziennie korzystało z nich ok. 35 tysięcy widzów. Tylko w pierwszym roku wyświetlania Fotodramę stworzenia obejrzało ponad 9 milionów ludzi na trzech kontynentach: w Ameryce Północnej, w Europie i w Australii. W jednym mieście, gdzie wyświetlano Fotodramę, lokalna gazeta doniosła, że następnego tygodnia policja odnotowała o połowę mniej spraw kryminalnych niż zwykle.

Główny głos narracji przedstawiający sceny biblijne i proroctwa nie należał do pastora. Jego głos robił wrażenie podczas kazań i wykładów, ale brakowało mu rezonansu potrzebnego do tego typu produkcji. Wynajęto profesjonalnego nauczyciela wymowy, słynnego wówczas lektora, artystę Harry’ego Humphreya. Jego poruszający i nabożny głos nadał prezentacji podniosły ton, wywierając niesamowite wrażenie na publiczności. Fotodrama stworzenia okazała się bardzo skutecznym środkiem dotarcia w krótkim czasie do szerokich rzesz społeczeństwa. Pastor Russell dostarczył pewnych interesujących spostrzeżeń dotyczących tej pracy:

„Bóg łaskawie zasłonił nasze oczy w zakresie ilości pracy związanej z Fotodramą. Gdybyśmy na początku byli świadomi, ile czasu, pieniędzy i cierpliwości będzie potrzebne, nigdy nie rozpoczęlibyśmy tego dzieła. Ale wcześniej nie wiedzieliśmy również o wielkim sukcesie Fotodramy, ponieważ dzięki niej prawie 8 milionów ludzi w USA i Kanadzie usłyszało chwalebne posłanie Boskiego Słowa (cenne posłanie, którego nigdy nie zapomną), a kolejne setki tysięcy w innych krajach słyszą „cudowne słowa życia” w swoim własnym języku.

Wyjątkowość Fotodramy zdawała się przynosić korzyść pewnej grupie ludzi, których wiara niemal umarła, którzy zaczynali wątpić w Biblię i wszystko związane z przyszłością. Niektórzy z nich napisali do nas piękne i patetyczne listy, wyrażając uznanie i dziękczynienie Bogu”.

Dodatkowo wydano scenariusz filmu w formie książkowej Scenario of the Photo-Drama of Creation (Scenariusz fotodramy stworzenia). Książka zawierała 400 ilustracji oraz zestaw krótkich lekcji dotyczących spraw doktrynalnych, historycznych i naukowych. Podczas prezentacji filmu rozdawano widzom darmowe egzemplarze książek i ozdobne spinki z podobizną 12-letniego Jezusa oraz napisem „Pax” („Pokój”), co miało przypominać noszącym je o roli „synów pokoju”. Podobizna ta pochodziła z obrazu Heinricha Hofmanna (1824-1911) zatytułowanego Der Jesusknabe im Tempel, który również był pokazywany w ramach prezentacji.

Oprócz Fotodramy Stworzenia powstał też Dramat Eureka, wydany w formie płyt z przemówieniami i utworami muzycznymi z przezroczami. Cieszył się on sporym powodzeniem na terenach słabiej zaludnionych. Do końca 1916 roku Fotodrama Stworzenia została przetłumaczona na język duńsko-norweski, francuski, grecki, hiszpański, niemiecki, ormiański, polski, szwedzki i włoski. Można rzec, że Fotodrama jednoznacznie była uważana za punkt kulminacyjny w działalności Pastora Russella i – według słów jednego z zachwyconych widzów – była „najcudowniejszą cechą dzieła Żniwa”.

 

MIĘDZYNARODOWE STOWARZYSZENIE BADACZY PISMA ŚWIĘTEGO

W 1914 roku pastor Russell oficjalnie zarejestrował działalność w Wielkiej Brytanii, zakładając tam do wykonywania pracy nowe stowarzyszenie International Bible Students Association (Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego). Biuro znajdowało się w Londynie. Stowarzyszenie dysponowało własną drukarnią, zajmowało się kolportażem i propagowaniem pism Russella, a także wysyłało wykładowców do różnych europejskich krajów.

W ten sposób obok macierzystej Watch Tower Bible and Tract Society istniały dwa pomocnicze stowarzyszenia: (1) od 1909 roku w stanie Nowy Jork – Stowarzyszenie Kazalnicy Ludowej, i (2) od 1914 roku w Wielkiej Brytanii – Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego. Nie były one jednak w żadnym konflikcie ze swoją macierzystą korporacją, ale były jedynie dodatkowymi pomocniczymi stowarzyszeniami, które dla swobodnego prowadzenia działalności posiadały odrębną osobowość prawną. Dzięki temu pojawiła się możliwość prowadzenia pracy na większym obszarze. Wszystkie działania wykonywane przez oba stowarzyszenia podlegały zwierzchnictwu Watch Tower Bible and Tract Society i w rzeczywistości podlegały pastorowi Russellowi. Strażnica tak to wyjaśniała:

„Pytanie: (1915) Czy nazwą stowarzyszenia jest Watch Tower Bible and Tract Society, czy International Bible Students Association?

Odpowiedź: Obydwie nazwy oznaczają to samo. International Bible Students Association, Watch Tower Bible and Tract Society i Peoples Pulpit Association w wielu względach mają to samo znaczenie. Dlaczego aż trzy nazwy? Dla tej samej przyczyny, dla jakiej inne kościoły mają różne towarzystwa (…) Dlaczego oni mają różne towarzystwa? Dla tej choćby przyczyny, że każde ma inną gałąź pracy, którą wykonuje. Tak samo rzecz się ma z nami. Macierzystym stowarzyszeniem jest Watch Tower Bible and Tract Society, uprzywilejowanym przez prawo stanu Pensylwania. Jego celem jest głosić prawdę i posyłać misjonarzy (…). Potrzebny budynek do prowadzenia pracy był pod nazwą tegoż stowarzyszenia, ponieważ prawo stanu Pensylwanii nie wymagało innej nazwy. Gdy przeprowadziliśmy się do stanu Nowy Jork, byliśmy poinformowani, że WTB&TS nie może posiadać tytułu własności w stanie Nowy Jork. Powiedziano nam: ‹‹Możecie prowadzić pracę w prywatny sposób, lecz nie jako Towarzystwo. Jeżeli chcecie prowadzić jakąś pracę tutaj, musicie być zarejestrowani jako Stowarzyszenie››. Odpowiedzieliśmy: ‹‹Dobrze, zorganizujemy się jako People’s Pulpit Association››. To jest tylko inna nazwa na WTB&TS dla prowadzenia pracy w stanie New York. W Anglii byliśmy poinformowani, że nasz amerykański statut nie ma tam żadnego znaczenia. Więc założyliśmy podmiot pod nazwą Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego (International Bible Students Association). Statut IBSA zawiera prawie to samo, co statuty WTB&TS i PPA. Te trzy różne towarzystwa były potrzebne zgodnie z ustawami i prawami różnych stanów i krajów. People’s Pulpit Association jest jednym z trzech, które może prowadzić pracę w stanie New York, a Watch Tower Bible and Tract Society w świetle prawa odnosi się do People’s Pulpit Association, jakoby były organizacjami niezależnymi jedna od drugiej. Jednakowoż one działają wspólnie, tak jak w różnych towarzystwach nominalnych kościołów, mając prawdopodobnie jednego i tego samego skarbnika. Całe zarządzanie odbywa się przez Watch Tower Bible and Tract Society, a posiłkowe organizacje pomagają w pracy. Czasami używamy jednej nazwy, a czasem drugiej, tak jak każdy ma prawo użyć takiej nazwy, która jest stosowna do jego pracy. Jest także stosownym, że występujemy jako Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego (International Bible Students Association). Jesteśmy badaczami Pisma Świętego i pomagamy badaczom Pisma Świętego w różnych częściach świata przez książki, finansowe wsparcie i inne sposoby. Jest także właściwym używanie nazwy People’s Pulpit Association w zastosowaniu do kaznodziejów, którzy są pod kierownictwem Watch Tower Bible and Tract Society. Innymi słowy, People’s Pulpit Association nie może prowadzić pracy inaczej, jak tylko przez WTB&TS. WTB&TS stanowi zarząd, a People’s Pulpit Association prowadzi pewną pracę. Międzynarodowe Stowarzyszenie Badaczy Pisma Świętego (International Bible Students Association) nie ma legalnej ważności w Ameryce, tylko w Anglii; People’s Pulpit Association nie ma żadnego legalnego znaczenia w innych stanach, tylko w stanie Nowy Jork. W nagłówkach naszych listów dajemy tytuł Watch Tower dlatego, by błędnie nas nie rozumiano i nie myślano, że Watch Tower już nie istnieje. Używamy jednej i drugiej nazwy, która najlepiej nadaje się do danego wydziału pracy. Na przykład mamy na stronicy tytułowej Wykładów Pisma Świętego nazwę International Bible Students Association zamiast Watch Tower Bible and Tract Society, jak poprzednio. Tu mamy odróżniającą nazwę. Są organizacje ‹‹nauczycieli biblijnych››, ‹‹towarzystwa ulotek›› itp., lecz tutaj mamy nazwę szczególnie stosowną do naszego wydawnictwa, ponieważ ono przedstawia prawidłowo myśl, którą chcielibyśmy wyrazić”.

W 1914 roku wydano broszurkę Praktyczne rady dla nowych kolporterów, co było wsparciem dla prowadzonej pracy kolporterskiej i ochotniczej.

W 1914 roku wybuchła I wojna światowa. W ten sposób zaczęło się wypełniać to wszystko, o czym przez lata nauczał z Pisma Świętego pastor Russell. Od tego momentu polecił kłaść szczególny nacisk na wyznawanie grzechów chrześcijaństwa, które sprowadziło na ludzkość wojnę światową. Było to czynione w kazaniach, w gazetach, przez pracę kolporterów i ochotników sprzedających książkę Walka Armagieddonu. Pracę tę wykonywano wykładami publicznymi i kazaniami.

Ochotnicy, pielgrzymi i kolporterzy uderzyli biblijnymi naukami w błędy głoszone przez stulecia o Boskim prawie panowania królów, kleru i arystokracji. Ogłoszono obalenie szatańskiego królestwa przez naszego Pana w wielkim ucisku – że wojna je osłabi, a następnie rewolucja i anarchia ostatecznie je zniszczy. Potem nastąpi ogłoszenie Królestwa Bożego, które powstanie na ruinach szatańskiego królestwa.

 


1915 rok

Rok 1915 był momentem osiągnięcia maksymalnego poziomu subskrypcji Strażnicy, której nakład osiągnął ilość około 55 tys. egzemplarzy każdego wydawanego numeru. Jest to tym bardziej fascynujące, że prawie 40 lat wcześniej czasopismo rozpoczynało z nakładem zaledwie 6 tys. egzemplarzy. W 1915 roku był to dwutygodnik liczący 32 strony, wydawany w językach angielskim, francuskim, niemieckim, szwedzkim, duńsko-norweskim i polskim.

Dodatkowo od 1913 roku wydawany był bezpłatny miesięcznik The Bible Students’ Monthly (Miesięcznik Studentów Biblii) o objętości 4 stron. Osiągnął on nakład 50 milionów egzemplarzy rocznie. Wreszcie był także The Old Theology Quarterly (Kwartalnik Starej Teologii) – cienka gazeta o 8 stronach z fenomenalnym nakładem szacowanym na 100 milionów egzemplarzy rocznie. Kwartalnik zawierał wszystkie publikowane traktaty, które przetłumaczono na około 30 języków i rozprowadzano w Ameryce, Europie, Afryce Południowej, Australii i wielu innych miejscach. Niewielu pisarzy w historii literatury dożyło czasów, by zobaczyć, jak ich dzieła są rozprowadzane na tak masową skalę.

Pastor Russell napisał więcej niż wielu innych wybitnych ludzi. Sama jego korespondencja wystarczyłaby za pracę całego życia pracowitego i utalentowanego człowieka. Gdy się pamięta, że w niektórych latach napisano do niego ponad 300 tysięcy listów i pocztówek, a on nadzorował odpowiedzi na ten ogrom przesyłek pocztowych, w niemałej ich części uczestnicząc osobiście, możemy w jakimś stopniu zdać sobie sprawę z ogromu tej korespondencji i związanej z nią pracy. Jako autor, pastor Russell napisał sześć wyjątkowych książek na temat Biblii, których łączna cyrkulacja w czasie jego życia wyniosła 10 milionów egzemplarzy. Opublikował też znaczną liczbę broszur o wielkiej wartości, jedna z nich – na temat piekła – była bardziej rozpowszechniana, niż jakakolwiek inna broszura w ogóle napisana. Napisał ponad 200 traktatów – niektóre z nich osiągnęły w dystrybucji liczbę ponad 50 milionów egzemplarzy. Jego kazania, pojawiające się regularnie każdego tygodnia przez trzynaście lat, były w tym czasie publikowane w ponad dwóch tysiącach gazet, osiągając w łącznej cyrkulacji ponad 15 milionów egzemplarzy. Systematycznie współpracował z licznymi czasopismami i oprócz regularnych cotygodniowych kazań często pisywał specjalne artykuły do różnych gazet, z których pewne donosiły o jego częstych wykładach.

 


1916 rok

Do 1916 roku powstało 1200 zborów badaczy Pisma Świętego na całym świecie. Członkowie tych zgromadzeń doceniali doktryny nauczane przez pastora Russella, jego przykładny sposób życia oraz ciepłą, uprzejmą osobowość. Nieustannie podróżując jako publiczny wykładowca i regularnie służąc tak wielu zborom, pastor stał się znany jako “wszechobecny kaznodzieja (obieżyświat)”. Określenia tego użyła londyńska prasa, która również stwierdziła, że “jego zborem był cały świat”.

 

ZAKOŃCZENIE ŻYCIA

W ciągu ostatnich trzech lat poprzedzających jego śmierć, stan zdrowia pastora Russella systematycznie się pogarszał. Miał stwierdzoną arytmię pracy serca i przeszedł już jeden zawał. Podczas swojej ostatniej podróży pielgrzymskiej w 1916 roku cierpiał na zapalenie pęcherza moczowego. Zignorował jednak zalecenia i rady przyjaciół, by przerwać podróż i postanowił dalej wiernie służyć wszystkim pragnącym słuchać Słowa Bożego. Jego podróż prowadziła przez Detroit (stan Michigan), Kanadę, stany Illinois, Kansas, Teksas do Kalifornii. Jego stan zdrowia stale się pogarszał i w ostatnim tygodniu czasami musiał spać w pozycji siedzącej, co zapobiegało uduszeniu się. Podczas niektórych wykładów siedział na krześle, a kilka razy jego głos był już tak słaby, że ledwo słyszalny. Swój ostatni wykład wygłosił w niedzielę 29 października 1916 roku w Los Angeles.

Następnie wraz ze swoim sekretarzem Mentą Sturgeonem udał się w podróż powrotną do Brooklynu. Podróżowali pociągiem.

Dwa dni później, wczesnym popołudniem we wtorek 31 października 1916 roku, pastor Russell  zakończył swoje życie w wagonie kolejowym w miejscowości Pampa w stanie Teksas. Miał 64 lata. Jego śmierć była głównym nagłówkiem licznych gazet na całym świecie.

Jeden z jego współpracowników stwierdził, że w wieku 64 lat jego ciało było bardziej zużyte niż jego ojca Josepha Russella, który zmarł w wieku 89 lat.

Charles Taze Russell był wybitny jako uczony, pisarz, wykładowca, kaznodzieja, pastor i reformator. Jego życie było wielkim sukcesem dla niego samego i wielkim błogosławieństwem dla drugich. Jego śmierć była wielką stratą dla drugich, a wielkim zyskiem dla niego. Jego pamięć była i jest błogosławieństwem i inspiracją dla Kościoła – a we właściwym czasie będzie błogosławieństwem dla świata.

 


POGRZEB

Uroczystości pogrzebowe odbyły się 5 listopada 1916 roku w sali Temple w Nowy Jorku i 6 listopada w Carnegie Music Hall w Pittsburghu.

Zgodnie z ostatnią wolą pastora Russella, został pochowany wieczorem 6 listopada 1916 roku w Allegheny. Jego ciało złożono w grobie na cmentarzu Rosemont United Cemetery, na parceli należącej do „rodziny Domu Betel”.

Na nagrobku oprócz nazwiska, zdjęcia i dat znajduje się napis „Pastor Russell” i „Posłaniec Laodycejski”, co jest nawiązaniem do Księgi Objawienia 3:14-22. W 1921 roku w pewnej odległości od nagrobka ustawiono pamiątkową kamienną piramidę jako „wzorowaną na uwieńczeniu Wielkiej Piramidy w Egipcie, symbolizującym Chrystusa”, co nawiązywało do pism Russella.

 


PODSUMOWANIE

Pod koniec swojej służby pastor stał się ważną osobą w oczach opinii publicznej i miał zdumiewający wpływ na scenę religijną, w czym niewiele osób mogłoby mu dorównać. Jakakolwiek próba opisania jego osiągnięć i ocenienia ich rozmiaru wymaga użycia stopnia najwyższego i danych liczbowych, które zdumiewają umysł. Poniższe podsumowanie jest tego przykładem:

„Jako autor wyprodukował sześć niezrównanych książek na temat Biblii, których łączny nakład podczas jego życia wynosił 10 milionów egzemplarzy. Opublikował on ponad 200 traktatów, z których niektóre osiągnęły nakład ponad 50 milionów kopii. Zanim umarł, owoce jego pióra zostały opublikowane w 40 językach. Jego kazania, ukazujące się regularnie każdego tygodnia przez 13 lat, przez pewien czas były publikowane równocześnie w ponad 2000 gazet, dając łączny nakład ponad 15 milionów kopii. Jego scenariusz do Fotodramy stworzenia był pokazywany w setkach miast, w wielu krajach, przed ponad 15 milionami ludzi.

Przez ponad 22 lata nadzorował Biuro Wykładów, które przez wiele lat zatrudniało ponad 300 wykładowców. Zarządzał przez 30 lat pracą pastoralną, okresami obsługiwaną przez 1000 kolporterów. Kierował przez 25 lat ruchem traktatów, w którym czasami brało udział prawie 10 000 osób. Był on przewodnikiem duchowym (i wybranym Pastorem) w ponad 1500 kościołach; a w siedzibie swojej pracy codziennie przewodniczył jako głowa rodziny swoim współpracownikom, których w ciągu lat było średnio 175 członków, mieszkających razem jak rodzina”.

Inne źródło wyraźnie zwraca uwagę na poparcie, jakiego pastor udzielał ogólnoświatowemu głoszeniu prawdy:

„Pastor Russell podróżował z przemowami do setek miast w USA i Kanadzie, wielokrotnie podróżował do Europy (12 razy pomiędzy 1891 a 1914 r.), przemawiał w Panamie, Jamajce i na Kubie, jak i głównych miastach Orientu. Dziesiątki tysięcy usłyszało jego poruszające wykłady i obserwowało, jak publicznie odpowiadał na pytania biblijne, zarówno od swoich przyjaciół, jak i przeciwników. Wzbudził dużo zainteresowania i tysiące gazet w Ameryce, Europie, Południowej Afryce i Australii regularnie publikowało jego kazania”.

Rozważając szeroki zasięg swoich gazet,  pastor sam podsumował to w następujący sposób:

„Tego, do jak wielu milionów czytelników dociera się poprzez gazety – nie wiemy, nie wiemy też ilu czyta i wywiera to na nich wpływ. Wiemy jednakże, że cały świat przebudza się i że prawdy, które przedstawiamy zdobywają zwolenników i wszędzie wywierają na nich wpływ. Ufamy, że imię Pańskie jest w ten sposób chwalone i że wielu Jego poświęconych ludzi dojrzewa do Królestwa”.

 

———————————————

Opracowano na podstawie: Charles F. Redeker, Pastor C.T. Russell. Messenger of Millennial Hope, s. 9-45. Niektóre informacje zaczerpnięto z: F. Zydek, Charles Taze Russell: His Life and Times. The Man, the Millennium, and the Message.